Antifriz Konsantrasyonu Nasıl Ölçülür ve Ayarlanır
Radyatör kapağını açıp içine baktığımda yeşil bir sıvı görmek beni uzun süre rahatlattı. "Antifriz var, sorun yok" diye düşünüyordum. Sonra bir kış sabahı, arkadaşımın aracında kalorifer üfleyen ama motoru bir türlü ısınmayan garip bir durumla karşılaştık; peteğin içinde buz tıkacı vardı. O gün öğrendim ki antifrizin rengi hiçbir şey söylemiyor, önemli olan konsantrasyonu. Yani suyla antifrizin oranı. Bu oranı ölçmenin de gözle değil, basit bir aletle yapıldığını o olaydan sonra ciddiye aldım.
Sorun ne: az antifriz de kötü, çok antifriz de
Soğutma sisteminde dolaşan sıvı iki iş yapar: motorun ısısını radyatöre taşır ve donmayı engeller. Saf su ısıyı en iyi taşıyan sıvıdır ama sıfırın altında donar, ayrıca metalleri korozyona uğratır. Saf antifriz (konsantre) ise donmaya karşı dirençlidir ama ısı iletimi sudan belirgin şekilde kötüdür ve özgül ısısı düşüktür. Yani deponuza tek başına konsantre antifriz koyarsanız motor yazın daha kolay ısınır.
Bu yüzden karışım gerekir. Genel kabul gören aralık hacimsel olarak %40 ile %60 arasında antifriz. Bu bandın altına düşerseniz donma noktası hızla yükselir; üstüne çıkarsanız hem soğutma performansı düşer hem de ilginç şekilde donma direnci bir noktadan sonra tekrar kötüleşmeye başlar. Konsantrasyonun kayması genellikle şu üç sebepten olur:
- Sızıntı sonrası "geçici çözüm" diye üstüne saf su eklenmesi (en yaygın sebep, ben de yaptım),
- Hazır karışım yerine konsantre alıp gözle su ekleme,
- Uzun süre değişmemiş sıvıda katkı paketinin tükenmesi.
Ölçüm seçenekleri: hidrometre, refraktometre, test şeridi
Antifriz yoğunluk ölçümü için üç pratik yol var. Üçünü de kullandım, deneyimimi tabloya döktüm.
Daha geniş bir liste arayanlar jupiterbahis giriş sayfasından devam edebilir.
| Yöntem | Nasıl çalışır | Artısı | Eksisi |
|---|---|---|---|
| Şamandıralı / iğneli hidrometre | Sıvının özgül ağırlığına göre şamandıra yükselir, skaladan donma noktası okunur | Ucuz, her yerde bulunur, mantığı çok basit | Sıcaklığa duyarlı, etilen glikol ve propilen glikol için skalası farklıdır, okuma hatası yapmak kolay |
| Toplu (armut) tip hidrometre | Aynı prensip, sıvıyı içine emerek okur | Motor üzerinde kullanımı kolay, damlatmaz | Küçük gövdede şamandıra kenara yapışır, tekrar tekrar ölçmek gerekir |
| El refraktometresi | Bir damla sıvının ışığı kırma açısını ölçer | En hassas ve tekrarlanabilir, çoğu modelde sıcaklık telafisi var, cam suyu ve akü için de skala bulunur | Hidrometreden pahalı, prizmayı temiz tutmak şart |
| Test şeridi | Renk değişimiyle konsantrasyon ve bazen pH gösterir | Katkı sağlığı (pH) hakkında da fikir verir | Kabaca sonuç, renk yorumu kişiye göre değişir |
Benim garajımda ikisi de var: hızlı kontrol için armut tip hidrometre, karışımı yeniden kurarken refraktometre. Eğer sadece bir tane alacaksanız ve bütçeniz elveriyorsa refraktometreyi öneririm; akü elektroliti ve cam suyu ölçümünde de işe yarayıp kendini amorti ediyor.
Ölçümü doğru yapmanın püf noktaları
- Motor soğuk olsun. Sıcak sistemde kapak açmak hem yanık riski hem de hatalı okuma demek. Ben en az iki üç saat bekliyorum.
- Örneği doğru yerden al. Genişleme deposundan alınan örnek, radyatörden alınana göre yanıltıcı olabilir; özellikle yeni sıvı eklendiyse karışım tam homojen olmaz. Bir süre motoru çalıştırıp termostat açtıktan sonra soğutup ölçmek daha doğru sonuç verir.
- Sıcaklığı hesaba kat. Hidrometrelerin çoğu belirli bir referans sıcaklık için kalibredir. Buz gibi soğuk garajda veya sıcak motorda alınan örnek skalayı kaydırır. Örneği oda sıcaklığına getirip ölçmek en sağlıklısı.
- Doğru skalayı oku. Etilen glikol ve propilen glikol farklı yoğunluk eğrisine sahip. Aletin üzerindeki iki ayrı çizgiyi karıştırırsanız birkaç derece sapma olur.
- İki kez ölç. İlk okuma ile ikinci okuma arasında fark varsa üçüncüsünü yap; şamandıra takılmış olabilir.
Karışımı ayarlamak
Ölçüm sonucunu donma noktası olarak okuyorsunuz. Kabaca referansım şu:
| Antifriz oranı (hacim) | Yaklaşık donma noktası | Yorumum |
|---|---|---|
| %30 | -15 °C civarı | Ilıman bölge için sınırda, kışın riskli |
| %40 | -25 °C civarı | Çoğu iklim için alt sınır |
| %50 | -35 °C civarı | Benim tercihim, dengeli |
| %60 | -45 °C civarı | Çok soğuk bölgeler; ısı transferi bir miktar düşer |
Konsantrasyon düşük çıktıysa: deponun bir kısmını boşaltıp yerine konsantre antifriz koymak yerine, boşalttığınız hacme eşdeğer hazır %50 karışım ekleyip yeniden ölçmek daha kontrollü ilerliyor. Yüksek çıktıysa aynı mantıkla saf su (musluk suyu değil) ekleyip tekrar ölçün. Her eklemeden sonra motoru ısıtıp soğutmadan ölçüm yapmayın, karışım oturmamış olur.
Bir uyarı: farklı renk ve teknolojideki antifrizleri karıştırmak katkı paketlerini bozup jelleşmeye yol açabiliyor. Ne olduğunu bilmediğiniz bir sıvıyla karşılaştıysanız konsantrasyonu düzeltmekle uğraşmak yerine sistemi tam