Klima Gazı Kontrol Etme: Basınç Ölçümü ve Doldurma
Geçen yaz temmuzun ortasında klimayı açtım, fan gürültüsü var ama üflenen hava dışarıdan sıcak. İlk aklıma gelen "gaz bitmiş" oldu, ama işin ucunu çekince olayın sadece bir tüp gaz basmaktan ibaret olmadığını gördüm. O yüzden burada hem klima gaz dolumu nasıl yapılır sorusunu hem de dolum yapmadan önce mutlaka bakılması gereken şeyleri kendi tecrübemle anlatacağım.
Sorun gerçekten gaz eksikliği mi?
Klima kapalı bir devredir; normal şartlarda gaz "tükenmez". Yıllar içinde contalardan, o-ringlerden çok yavaş bir kaçak olur ve 4-5 yılda soğutma performansı hissedilir şekilde düşer. Ama hava hiç soğumuyorsa, önce şu üç şeye baktım:
- Kompresör kavraması dönüyor mu? Klimayı açıp kaputu kaldırdım, kasnağın ortasındaki göbek dönüyorsa kompresör devrede. Hiç devreye girmiyorsa sistem zaten boş olabilir (düşük basınç şalteri kompresörü korumak için çalıştırmaz) ya da elektrik/sigorta sorunu vardır.
- Kondenser (ön radyatör peteği) tıkalı mı? Benim aracın peteği böcek ve çınar tüyüyle dolmuştu. Basınçlı hava ve nazik bir yıkamayla temizledikten sonra soğutma belirgin şekilde düzeldi.
- Polen filtresi ne durumda? Hava akışı zayıfsa evaporatör buzlanır, üflenen hava azalır. Filtre değişimi zaten en kolay bakım işlerinden biri, klimaya dokunmadan önce onu halletmek mantıklı.
Bunlar temizse sıra basınç ölçümüne geliyor.
Aracımdaki gaz hangisi?
Kaput altındaki klima etiketinde veya dolum ağzının kapağında gaz tipi yazar. Eski araçlarda R134a, daha yeni modellerde R1234yf kullanılıyor. İkisinin bağlantı ağızları farklıdır, birbirine karıştırılmaz. R1234yf hem çok pahalı hem yanıcı sınıfında olduğu için ben ona kendim dokunmuyorum; o araçlar için doğrudan servise gidiyorum. Aşağıdaki anlattıklarım R134a'lı bir sistem için geçerli.
Ölçüm ve dolum için seçenekler
| Yöntem | Ne verir? | Artısı | Eksisi |
|---|---|---|---|
| Tüp üstü tek göstergeli set (market/oto yedek parça) | Sadece alçak basınç | Ucuz, tek başına kullanımı kolay | Gösterge kalitesi düşük, yüksek basıncı görmez, fazla doldurmaya çok müsait |
| İki göstergeli manifold seti + ayrı gaz tüpü | Alçak ve yüksek basınç birlikte | Gerçek teşhis yapılabilir, gaz miktarı kontrollü verilir | Ekipman maliyeti, öğrenme eğrisi |
| Vakum pompası + manifold + hassas terazi | Tam boşaltma, nem alma, gram gram dolum | Fabrika standardına en yakın sonuç | Yatırım gerektirir, tek araç için abartı |
| Servis / klima istasyonu | Otomatik tahliye, vakum, tartılı dolum, kaçak testi | Sorumluluk onlarda, yağ miktarı da ayarlanır | Ücret, sıra bekleme |
Ben ikinci seçenekle yola çıktım: iki göstergeli bir manifold ve 500 gramlık bir R134a tüpü. Tek göstergeli setlerin en büyük tuzağı şu; sistemde gaz olmadığında da, fazla olduğunda da alçak basınç ibresi sizi yanıltabiliyor.
Basıncı nasıl ölçtüm?
- Motoru çalıştırdım, klimayı en soğuk ve fanı en yükseğe aldım, kapıları açık bıraktım. Rölantide 5 dakika kadar sistemin dengelenmesini bekledim.
- Alçak basınç hattını buldum: kalın olan boru, ağzı genelde "L" harfiyle işaretli ve rekoru yüksek basınç tarafına göre daha geniştir. Gaz asla yüksek basınç tarafından verilmez, tüp patlar.
- Mavi hortumu alçak tarafa, kırmızıyı yüksek tarafa taktım, ibreleri okudum.
Okuma yorumu ortam sıcaklığına göre değişir; sıcak günde basınçlar yükselir. Kabaca gördüğüm tablo şöyleydi:
| Durum | Alçak basınç | Yüksek basınç |
|---|---|---|
| Normale yakın | Orta seviyede, sabit | Alçağın yaklaşık 6-8 katı civarı |
| Gaz eksik | Çok düşük, ibre titriyor | Belirgin düşük |
| Gaz fazla | Yüksek | Aşırı yüksek, kompresör zorlanıyor |
| Sistem boş / kaçak var | Sıfıra yakın, kompresör devreye girmiyor | Sıfıra yakın |
Kesin değerler için aracın servis kitapçığına bakmak şart; her sistemin hedef aralığı farklıdır. Ben kendi aracımda üretici etiketindeki dolum miktarını (gram cins